Pilne: co zrobić, gdy…

Udar – liczy się każda minuta

Zapamiętaj słowo UDAR:

• U – uśmiech: opadnięty kącik ust, krzywy uśmiech.
• D – dłoń: po podniesieniu obu rąk jedna opada albo jest słabsza.
• A – artykulacja: bełkotliwa mowa, nie może powtórzyć prostego zdania.
• R – reaguj: natychmiast dzwoń pod 112 i powiedz „podejrzenie udaru”.

Zapisz godzinę, o której pojawiły się objawy (albo kiedy chory był ostatnio widziany zdrowy) – od tego zależy leczenie. Leki rozpuszczające skrzep podaje się zwykle do 4,5 godziny od początku objawów.

Nie podawaj jedzenia, picia ani leków (także aspiryny). Nie czekaj, „aż przejdzie”, i nie wieź chorego samemu – wezwij karetkę. Przygotuj listę leków, zwłaszcza przeciwkrzepliwych.

↑ Wróć do wyboru sytuacji

Upadek seniora

1. Nie podnoś od razu ani na siłę. Sprawdź, czy osoba jest przytomna i oddycha.
2. Dzwoń pod 112, jeśli jest nieprzytomna, nie oddycha prawidłowo, uderzyła się w głowę (szczególnie gdy bierze leki przeciwkrzepliwe), silnie boli ją biodro, kręgosłup lub szyja albo nie może poruszyć kończyną. Nie przesuwaj jej, okryj kocem i zostań obok.
3. Jeśli nie oddycha – dzwoń pod 112 i rozpocznij resuscytację (30 uciśnięć klatki piersiowej, 2 oddechy). Dyspozytor poprowadzi Cię krok po kroku.
4. Jeśli jest przytomna i nic jej nie boli – daj chwilę odpocząć, potem pomóż wstać etapami: obrót na bok, klęk, oparcie o stabilne krzesło. Nie ciągnij za ręce.
5. Po każdym upadku powiedz o nim lekarzowi rodzinnemu – upadek może być objawem choroby lub działania leków.

Osobom mieszkającym samotnie warto rozważyć opaskę SOS.

↑ Wróć do wyboru sytuacji

Telefon od „wnuczka”, „policjanta” lub prośba o BLIK

• Policja nigdy nie prosi o pieniądze, nie odbiera ich „na przechowanie” ani nie każe przelewać na „bezpieczne konto”.
• Dzwoni „wnuczek” lub „krewny” i pilnie potrzebuje pieniędzy? Rozłącz się i zadzwoń do bliskiej osoby na numer, który znasz.
• Dzwoni „policjant”? Rozłącz się, upewnij się, że połączenie jest zakończone (oszuści potrafią nie rozłączyć się i udawać numer 112 – najlepiej zadzwoń z innego telefonu), a potem dzwoń pod 112.
• Nigdy nikomu nie podawaj kodu BLIK – nawet „znajomemu” z Messengera czy WhatsAppa. Najpierw zadzwoń do niego i sprawdź.
• Jeśli dałeś się oszukać: od razu zadzwoń do banku (numer jest na karcie), zablokuj konto i karty, a potem zgłoś sprawę na policję.

↑ Wróć do wyboru sytuacji

Śmierć bliskiej osoby – pierwsze kroki

1. Jeśli nie masz pewności, czy bliska osoba żyje – natychmiast dzwoń pod 112. Gdy śmierć nastąpiła w domu, wezwij lekarza rodzinnego, a w nocy i w święta – lekarza nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (najbliższy punkt wskaże infolinia 800 190 590). Lekarz stwierdza zgon i wystawia kartę zgonu (dokument papierowy).
2. Wybierz zakład pogrzebowy – może przejąć większość formalności na podstawie Twojego upoważnienia.
3. Zgłoś zgon w urzędzie stanu cywilnego właściwym dla miejsca śmierci w ciągu 3 dni od wystawienia karty zgonu. Zabierz kartę zgonu, dowód osobisty zmarłego i swój. Pierwszy skrócony odpis aktu zgonu dostaniesz bezpłatnie.
4. Zasiłek pogrzebowy wynosi 7000 zł (dla zgonów od 1 stycznia 2026 r.). Wypłaca go ZUS lub KRUS osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Wniosek złóż w ciągu 12 miesięcy od śmierci – może to zrobić zakład pogrzebowy.
5. Powiadom bank, a jeśli zmarły pobierał emeryturę lub rentę – ZUS lub KRUS (zwykle robi to urząd stanu cywilnego, ale warto się upewnić).

↑ Wróć do wyboru sytuacji