Rodzic z demencją sam w domu – jak zapewnić mu bezpieczeństwo

Wielu seniorów z łagodną lub umiarkowaną demencją mieszka sam. Da się to robić bezpieczniej, jeśli rodzina usunie najgroźniejsze ryzyka i ustali stały rytm dnia. Poniżej praktyczna lista – od rzeczy, które możesz zrobić w jeden weekend.

Nie każde zabezpieczenie pasuje do każdej osoby. Dobieraj je do etapu choroby i rozmawiaj o nich z rodzicem, póki to możliwe.

Kuchnia i gaz

• Zamontuj czujnik gazu i czujnik czadu (tlenku węgla), a przy kuchence – czujnik dymu.
• Rozważ zabezpieczenie lub odcięcie kuchenki gazowej, gdy rodzic zapomina ją wyłączyć. Częstym rozwiązaniem jest płyta indukcyjna z automatycznym wyłączaniem lub czajnik z wyłącznikiem.
• Usuń z blatu przeterminowane produkty i środki czystości podobne do jedzenia.
• Ustaw zimną wodę jako domyślną albo obniż temperaturę w bojlerze, by uniknąć oparzeń.

Łazienka i woda

• Połóż maty antypoślizgowe i uchwyty przy wannie i toalecie.
• Jeśli rodzic zostawia odkręcone krany, pomocny bywa czujnik zalania z alarmem na telefon.
• Usuń zamek od środka w drzwiach łazienki albo zamień go na taki, który da się otworzyć z zewnątrz.

Więcej o układzie mieszkania przeczytasz w tekście Jak zapobiegać upadkom w domu seniora.

Drzwi, klucze i wychodzenie z domu

Błądzenie i wychodzenie bez celu to jedno z największych zagrożeń przy demencji. Nie zamykaj jednak rodzica na klucz bez możliwości wyjścia – w razie pożaru to śmiertelna pułapka.

• Zamontuj czujnik otwarcia drzwi, który wyśle powiadomienie na Twój telefon.
• Zostaw zapasowy klucz u zaufanego sąsiada.
• Włóż do kieszeni kurtki kartkę z imieniem, numerem telefonu do rodziny i informacją „mam problemy z pamięcią”.
• Miej w telefonie aktualne zdjęcie rodzica i zapamiętuj, w co jest ubrany, gdy wychodzi.

Gdy rodzic się zgubi

Nie czekaj 24 godzin – to mit. Zadzwoń pod 112 albo zgłoś się na dowolny komisariat; policja przyjmie zgłoszenie od razu. Podaj zdjęcie, opis ubrania, informację o demencji i innych chorobach oraz miejsca, do których rodzic lubi chodzić.

Leki

• Używaj tygodniowego dozownika z przegródkami na pory dnia. Napełniaj go sam lub zleć to pielęgniarce czy opiekunce.
• Resztę leków przechowuj w zamykanym pojemniku poza zasięgiem rodzica.
• Dozowniki z alarmem i blokadą przypominają o porze leku i utrudniają przyjęcie podwójnej dawki.
• Powieś na lodówce aktualną listę leków i chorób – przyda się ratownikom.

Technologia, która pomaga

• Opaska lub przycisk SOS – rodzic jednym przyciskiem łączy się z rodziną lub centrum pomocy, a część modeli wykrywa upadek. Więcej: Opaska SOS – wsparcie na co dzień.
• Lokalizator GPS – w zegarku, wkładce do buta lub breloku przy kluczach. Pozwala szybko sprawdzić, gdzie jest rodzic.
• Czujniki ruchu – informują, czy rodzic wstał rano lub czy od dawna nie było aktywności.
• Prosty telefon z dużymi przyciskami i zdjęciami zamiast nazwisk przy kontaktach.
• Teleopieka – zobacz, co oferuje gmina, w tekście Teleopieka i Korpus Wsparcia Seniorów.

Lokalizator czy kamera ingerują w prywatność. Jeśli to możliwe, uzgodnij z rodzicem, na co się zgadza – kamery w łazience czy sypialni to zły pomysł.

Plan dnia

Stały rytm zmniejsza niepokój i zagubienie. Ustal stałe pory posiłków, leków, spaceru i snu, a plan zapisz dużymi literami i powieś w widocznym miejscu.

• Codzienny telefon o stałej porze – rano i wieczorem.
• Duży zegar z datą i dniem tygodnia.
• Posiłki przygotowane na kilka dni lub dostawa obiadów.
• Stałe osoby odwiedzające: rodzina, sąsiad, opiekunka.

Jeśli mieszkasz daleko, przydatne wskazówki znajdziesz w tekście Opieka nad rodzicem na odległość.

Kiedy samodzielne mieszkanie przestaje być bezpieczne

Żadna lista nie zastąpi oceny konkretnej sytuacji. Sygnały ostrzegawcze to m.in.:

• rodzic gubi się na znanej trasie lub wychodzi w nocy,
• zostawia włączony gaz lub ogień mimo zabezpieczeń,
• nie je, chudnie, nie pije wystarczająco,
• myli lub pomija leki, a od tego zależy jego zdrowie,
• upada i nie potrafi wezwać pomocy,
• wpuszcza obcych, traci pieniądze na rzecz oszustów.

Gdy takich sytuacji przybywa, porozmawiaj z lekarzem rodzica i zaplanuj więcej opieki. Pomoże też test „Jaka opieka dla rodzica”.

Gdzie szukać pomocy

Specjalistyczne usługi opiekuńcze z MOPS/OPS

Gmina organizuje w domu specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, gdy rodzina nie może zapewnić pomocy. Zwykle potrzebne jest zaświadczenie od psychiatry lub neurologa, a pracownik socjalny przeprowadza wywiad w domu. Usługi są bezpłatne przy dochodzie poniżej kryterium, powyżej – częściowo lub w pełni płatne według zasad gminy.

Jak złożyć wniosek, opisujemy w tekście Usługi opiekuńcze z MOPS – jak złożyć wniosek.

Dom dziennego pobytu

Rodzic spędza tam kilka godzin dziennie pod opieką, z posiłkiem i zajęciami, a wieczorem wraca do domu. Szczegóły: Dom dziennego pobytu Senior+ – jak się zapisać.

Zakład opiekuńczo-leczniczy (ZOL)

To całodobowa opieka dla osób, które nie wymagają leczenia w szpitalu, ale są niesamodzielne. Potrzebne są m.in. skierowanie od lekarza, ocena w skali Barthel (0–40 punktów) i dokument o dochodach. Pobyt kosztuje 70% dochodu pacjenta – opłata dotyczy głównie wyżywienia i zakwaterowania.

Inne możliwości

• Opiekunka w domu – zobacz ceny i jak szukać lub skorzystaj z formularza Szukam opiekunki.
• Dom opieki lub DPS – porównanie w tekście Ile kosztuje dom opieki prywatny a DPS oraz katalog placówek.
• Pierwsze kroki przy organizacji opieki: Opieka nad seniorem w domu – od czego zacząć.