Telefon z ofertą „leku”, suplementu albo badania – jak rozpoznać naciągaczy
Telefoniczna sprzedaż suplementów dla seniorów: jak rozpoznać naciągaczy, czy płacić za niezamówioną paczkę i jak odstąpić od umowy.
Telefoniczna sprzedaż suplementów dla seniorów to częsty sposób na naciąganie. Jeśli ktoś dzwoni i proponuje Ci „lek”, suplement albo „bezpłatne badanie”, zwykle chodzi o sprzedaż, a nie o leczenie. Leków na receptę nie kupisz legalnie przez telefon, a za paczkę, której nie zamawiałeś, nie musisz płacić.
Stan na: październik 2026
Już się stało? Jeśli przyszła paczka, której nie zamawiałeś, nie opłacaj jej przy odbiorze. Jeśli już zapłaciłeś, w ciągu 14 dni od otrzymania przesyłki wyślij sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu od umowy (wzór pisma) i zachowaj potwierdzenie nadania. Bezpłatnie pomoże Ci miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów.
Jak działają naciągacze – najczęstsze schematy
„Dzwonię z poradni”, „jestem konsultantem medycznym”
Rozmówca przedstawia się jako lekarz, farmaceuta albo „konsultant ds. zdrowia”. Pyta o choroby, leki, samopoczucie. Potem proponuje „preparat”, który ma pomóc na stawy, wzrok, serce czy prostatę.
Pamiętaj: firma, która dzwoni, żeby coś sprzedać, musi na początku rozmowy powiedzieć, w jakim celu dzwoni, oraz podać swoje dane i dane osoby, w imieniu której dzwoni. Tak mówi art. 20 ust. 1 ustawy o prawach konsumenta. Jeśli tego nie słyszysz, poproś o nazwę firmy. Jeśli rozmówca się wykręca, rozłącz się.
„Preparat jest refundowany”
Lek refundowany przepisuje lekarz na recepcie. Receptę realizujesz w aptece lub punkcie aptecznym, który ma umowę z NFZ. Nikt nie sprzedaje leków refundowanych przez telefon. Takie hasło ma tylko wzbudzić zaufanie.
„Ostatnie opakowania”, „cena tylko dziś”
Pośpiech to typowy chwyt. NASK wśród sygnałów oszustwa wymienia sztucznie ograniczoną ofertę, ponaglanie i powoływanie się na autorytet. Uczciwa oferta będzie aktualna także jutro, gdy porozmawiasz o niej z lekarzem lub bliskimi.
Płatność za pobraniem
Przy przesyłce za pobraniem płacisz kurierowi lub listonoszowi, zanim zobaczysz zawartość. Jeśli niczego nie zamawiałeś albo nie jesteś pewien, czy zamawiałeś, nie odbieraj takiej paczki.
„Darmowa próbka” i ukryta subskrypcja
Dostajesz „bezpłatną próbkę”, a potem kolejne paczki i rachunki. Informacja o stałych dostawach bywa podana drobnym drukiem albo przeczytana przez konsultanta bardzo szybko.
Przykład: we wrześniu 2023 r. Prezes UOKiK nałożył na spółkę Natural Pharmaceuticals ponad 5,19 mln zł kary za praktyki przy wysyłkowej sprzedaży suplementów diety. Klienci zamawiali darmowe próbki, a zostawali zapisani do płatnego programu rocznych dostaw. UOKiK zwracał uwagę także na rozmowy telefoniczne, w których informację o subskrypcji odczytywano bardzo szybko. Karę dostał też prezes zarządu spółki. Decyzja w dniu ogłoszenia nie była prawomocna.
Reklama ze „znanym lekarzem”
W internecie krążą filmy, w których znany lekarz lub celebryta poleca „cudowny preparat”. Często to deepfake, czyli nagranie przerobione komputerowo. W 2025 r. media opisywały fałszywe reklamy z wizerunkiem okulisty prof. Jerzego Szaflika. Namawiały one do przerwania leczenia i kupna preparatu, którego lekarz nigdy nie polecał.
NASK radzi zwracać uwagę na:
- rozmazany obraz w okolicy ust i dziwnie wyglądające zęby,
- ruch ust niezgodny z tym, co słychać,
- zmiany barwy lub akcentu głosu w trakcie nagrania,
- błędy w liczbach, datach i nazwach.
Jeśli reklama namawia do odstawienia leków, zapytaj swojego lekarza. Nie zmieniaj leczenia na podstawie filmu z internetu.
Lek a suplement diety – to nie to samo
- Lek (produkt leczniczy) musi mieć pozwolenie na dopuszczenie do obrotu. Leki są wpisane do Rejestru Produktów Leczniczych, który prowadzi Prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL).
- Suplement diety to żywność, a nie lek. Jego celem nie jest leczenie. Przed pierwszym wprowadzeniem do sprzedaży firma musi powiadomić Głównego Inspektora Sanitarnego. Opis suplementu nie może przypisywać mu leczenia ani zapobiegania chorobom.
Jeśli ktoś mówi, że suplement „leczy” chorobę, to już powinno Cię zaniepokoić.
Jak sprawdzić produkt
- Poproś o dokładną nazwę produktu i nazwę firmy. Zapisz je.
- Lek sprawdzisz w wyszukiwarce Rejestru Produktów Leczniczych: rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/rpl.
- Suplement sprawdzisz w Rejestrze Produktów GIS: rejestrzp.gis.gov.pl. Zobaczysz tam, czy produkt zgłoszono jako suplement diety i jaki ma status.
- Jeśli produktu nie ma w żadnym rejestrze, nie kupuj go.
Pamiętaj, że wpis w rejestrze nie oznacza, że produkt Ci pomoże ani że cena jest uczciwa. O tym, czy go potrzebujesz, porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą.
Leków na receptę nie kupisz przez telefon
Zgodnie z art. 68 ust. 3 Prawa farmaceutycznego wysyłkowo mogą sprzedawać tylko apteki ogólnodostępne i punkty apteczne. Dotyczy to wyłącznie leków wydawanych bez przepisu lekarza.
Główny Inspektorat Farmaceutyczny przypomina, że sprzedaż leków w internecie mogą prowadzić tylko apteki internetowe, które mają też aptekę stacjonarną. Na odległość nie kupisz leków na receptę.
Legalna apteka internetowa ma na stronie wspólne unijne logo. Po kliknięciu w logo trafiasz do Rejestru Aptek: rejestry.ezdrowie.gov.pl/ra. Firma, która dzwoni z ofertą, nie jest apteką. Jeśli proponuje Ci „lek na receptę bez recepty”, to sygnał, że coś jest nie tak.
Paczka, której nie zamawiałeś – czy musisz płacić
Nie musisz. Ustawa o prawach konsumenta mówi wprost (art. 5):
- wysłanie niezamówionego towaru odbywa się na ryzyko firmy i nie nakłada na Ciebie żadnych obowiązków,
- brak Twojej odpowiedzi nie oznacza zgody na zawarcie umowy.
Ważny jest też art. 20 ust. 2. Jeśli to firma zadzwoniła do Ciebie z propozycją umowy, musi potem przesłać Ci jej treść na papierze lub innym trwałym nośniku, na przykład e-mailem. Twoja zgoda jest skuteczna dopiero wtedy, gdy potwierdzisz ją w taki sposób po otrzymaniu tego dokumentu. Samo „tak” powiedziane przez telefon nie wystarczy.
Co zrobić z niezamówioną paczką:
- nie opłacaj jej przy odbiorze,
- jeśli przyszła bez opłaty, nie musisz za nią płacić ani niczego odpisywać,
- zachowaj wszystkie pisma, faktury i koperty – mogą się przydać rzecznikowi konsumentów.
Jak odstąpić od umowy
Jeśli zamówiłeś coś przez telefon, możesz zwykle odstąpić od umowy bez podawania przyczyny.
- Masz na to 14 dni od dnia otrzymania towaru.
- Przy regularnych dostawach (np. „abonament” na suplementy) 14 dni liczy się od otrzymania pierwszej przesyłki.
- Jeśli sprzedawca nie poinformował Cię o prawie do odstąpienia, termin wydłuża się do 12 miesięcy.
- Wystarczy, że wyślesz oświadczenie przed upływem terminu. Nie musi ono w tym czasie dotrzeć do firmy.
Skorzystaj z naszego wzoru pisma o odstąpieniu od umowy. Wyślij je listem poleconym lub e-mailem i zachowaj potwierdzenie.
Gdzie zgłosić i gdzie szukać pomocy
- Miejski lub powiatowy rzecznik konsumentów – bezpłatna pomoc, także przy pisaniu reklamacji i pism do firmy.
- Infolinia konsumencka: 801 440 220 lub 222 66 76 76, w dni robocze w godz. 10:00–18:00 (opłata według taryfy operatora). Pytanie możesz też zadać przez formularz na stronie dlakonsumentow.pl.
- UOKiK – jeśli firma w podobny sposób traktuje wielu klientów, możesz zgłosić to Urzędowi. Prezes UOKiK zajmuje się praktykami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów.
- Policja (112 lub najbliższy komisariat) – gdy ktoś podaje się za lekarza lub instytucję albo wyłudza pieniądze.
- CERT Polska – fałszywe reklamy i strony zgłosisz na incydent.cert.pl, a podejrzane SMS-y przekażesz na bezpłatny numer 8080.
Zasady na każdy telefon z ofertą zdrowotną
- Nie podawaj przez telefon informacji o chorobach, lekach, numerze PESEL ani danych z karty.
- Nie zgadzaj się na nic w trakcie pierwszej rozmowy. Poproś o ofertę na piśmie.
- Zapytaj swojego lekarza lub farmaceutę, zanim kupisz jakikolwiek preparat.
- Nie odbieraj paczek za pobraniem, których się nie spodziewasz.
- Powiedz bliskim o takim telefonie. Wspólna ocena często od razu pokazuje, że to naciąganie.
Więcej porad znajdziesz w dziale Uwaga na oszustów. Sprawdź też, czy umiesz rozpoznać naciągacza – zrób nasz test „Czy rozpoznasz oszusta?”.
Źródła
- UOKiK: Ponad 5 mln zł kary za manipulacje przy wysyłkowej sprzedaży suplementów diety (27.09.2023) – odczyt 23.10.2026
- UOKiK: Suplementy diety pod lupą Prezesa UOKiK – zarzuty dla Natural Pharmaceuticals (20.04.2022) – odczyt 23.10.2026
- URPL: Rejestr produktów leczniczych – odczyt 23.10.2026
- GIS: Dekalog suplementacji – odczyt 23.10.2026
- PSSE w Pile: Co warto wiedzieć o suplementach diety – odczyt 23.10.2026
- GIF: GIF ostrzega przed nielegalnymi źródłami leków (07.09.2023) – odczyt 23.10.2026
- GIF: Wspólne logo – obowiązki podmiotów prowadzących apteki internetowe – odczyt 23.10.2026
- Prawo farmaceutyczne, art. 68 (tekst ustawy) – odczyt 23.10.2026
- Ustawa o prawach konsumenta, art. 5 – świadczenia niezamówione – odczyt 23.10.2026
- Ustawa o prawach konsumenta, art. 20 – telefoniczny kontakt z konsumentem – odczyt 23.10.2026
- UOKiK: Terminy odstąpienia od umowy – odczyt 23.10.2026
- Ministerstwo Zdrowia: Recepta lekarska na leki refundowane – odczyt 23.10.2026
- UOKiK: Pomoc dla konsumentów – odczyt 23.10.2026
- NASK: Rośnie liczba oszustw deepfake wykorzystujących wizerunki znanych osób (2024) – odczyt 23.10.2026
- Bankier.pl (PAP): Plaga deepfake’ów z lekarzami (22.04.2025) – odczyt 23.10.2026
- Gov.pl: Dostałeś niepokojący SMS albo e-mail? Zgłoś go do CERT Polska – odczyt 23.10.2026