Zima w domu seniora – jak się przygotować

Zima to dla seniorów czas większego ryzyka. Wychłodzenie, zatrucie czadem, upadki na lodzie i infekcje zdarzają się częściej niż latem. Dobre przygotowanie w październiku i listopadzie naprawdę pomaga.

Wychłodzenie organizmu (hipotermia)

Hipotermia to stan, w którym temperatura ciała spada poniżej 35°C. Może się rozwinąć także w domu, jeśli mieszkanie jest za zimne. Szczególnie narażone są osoby starsze mieszkające samotnie.

Objawy, na które trzeba uważać

• dreszcze i drżenie mięśni,
• blada skóra,
• spowolniona mowa,
• senność, osłabienie, zawroty głowy,
• dezorientacja i splątanie.

Co robić

1. Przenieś osobę w ciepłe miejsce i zdejmij mokre ubranie.
2. Okryj ją kocem i ogrzewaj powoli, stopniowo.
3. Jeśli jest przytomna, podaj ciepły napój bez alkoholu i coś słodkiego.
4. Nie masuj i nie nacieraj zmarzniętych części ciała.
5. Gdy objawy są nasilone, dzwoń pod 112.

Jaka temperatura w mieszkaniu

Sanepid zaleca seniorom około 22°C w pokojach, w których spędzają najwięcej czasu. W sypialni wystarczy około 18°C. Według WHO nie należy wychładzać mieszkania poniżej 18°C.

Postaw w pokoju zwykły termometr. Ubieraj się warstwowo, jedz regularne ciepłe posiłki i pij płyny. Jedzenie daje energię potrzebną do utrzymania ciepła.

Czad – cichy zabójca

Tlenek węgla (czad) nie ma zapachu ani koloru. Powstaje przy spalaniu węgla, drewna, gazu i oleju. W sezonie grzewczym 2025/2026 straż pożarna odnotowała 3750 zdarzeń z czadem, 1354 osoby poszkodowane i 69 ofiar śmiertelnych.

Objawy zatrucia

• ból i zawroty głowy,
• duszność,
• senność i osłabienie,
• przyspieszone bicie serca.

Uwaga: objawy łatwo pomylić ze zwykłym przeziębieniem lub zmęczeniem. Jeśli kilku domowników ma je naraz, a w domu jest piec lub piecyk gazowy, podejrzewaj czad.

Co zrobić teraz

1. Kup i zamontuj czujkę tlenku węgla w pomieszczeniu, gdzie jest piec, kominek lub piecyk gazowy.
2. Zamów przegląd kominiarski – co najmniej raz w roku.
3. Pamiętaj o czyszczeniu przewodów: przy paliwie stałym 4 razy w roku, przy gazie i oleju 2 razy w roku.
4. Nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych.

Czujka nie zastępuje przeglądu przewodów. Gdy podejrzewasz zatrucie: otwórz okna i drzwi, wyprowadź ludzi na świeże powietrze, jeśli to bezpieczne, i dzwoń pod 112.

Ogrzewanie i rachunki – jakie wsparcie jest teraz

W 2026 r. działał bon ciepłowniczy dla gospodarstw ogrzewanych z sieci ciepłowniczej. Przysługiwał przy cenie ciepła powyżej 170 zł/GJ netto i dochodzie do 3272,69 zł (osoba samotna) lub 2454,52 zł na osobę. Kwoty za 2026 r. wynosiły 1000, 2000 lub 3500 zł.

Nabór wniosków za 2026 r. trwał od 1 lipca do 31 sierpnia 2026 r. i już się zakończył. Na stronie Ministerstwa Energii (stan na połowę października 2026 r.) nie ma informacji o bonie na 2027 r.

Jeśli rachunki są za wysokie, zapytaj w gminie o dodatek mieszkaniowy. Możesz też poprosić o pomoc ośrodek pomocy społecznej w swojej gminie.

Śliskie chodniki i upadki

Zimą łatwo o złamanie. Wybieraj ciepłe, nieprzemakalne buty z antypoślizgową podeszwą. Schody i chodnik przy domu posyp solą lub piaskiem.

W domu połóż maty antypoślizgowe i dobrze oświetl korytarz. Więcej wskazówek: Jak zapobiegać upadkom w domu seniora. Przy samotnym mieszkaniu warto rozważyć teleopiekę.

Szczepienia przed zimą

Najlepiej zaszczepić się jesienią, zanim zacznie się sezon infekcji. Od 1 lutego 2026 r. dorośli mogą szczepić się także w aptekach. Wykonanie szczepienia finansuje NFZ.

Szczepienie	Seniorzy 65+	Uwagi
Grypa (sezon 2026/2027)	bezpłatnie (Influvac, Vaxigrip)	Potrzebna recepta od lekarza lub farmaceuty.
COVID-19 (sezon 2026/2027)	bezpłatnie	Zalecane szczególnie osobom po 60. roku życia. Bez e-skierowania, w POZ lub aptece.
RSV	bezpłatnie od 1 października 2026 r.	Potrzebna recepta. Osoby 60–64 lata: refundacja 50%.

Szczegóły znajdziesz w artykule Szczepienia dla seniorów 65+.

Zapas leków i podstawowych rzeczy

Sprawdź, czy senior ma wszystkie potrzebne leki. Receptę zamów wcześniej, zanim tabletki się skończą. E-recepty widać w Internetowym Koncie Pacjenta – zobacz mObywatel i IKP krok po kroku.

• leki stałe na co najmniej kilka tygodni,
• termometr, latarka, zapasowe baterie, naładowany telefon,
• koc, ciepłe skarpety, czapka do domu,
• żywność, którą łatwo przygotować, i woda.

Kontakt z sąsiadami i bliskimi

Zima jest szczególnie trudna dla osób starszych mieszkających samotnie. Umów się z sąsiadem lub rodziną na codzienny telefon albo krótką wizytę. Wymieńcie się numerami.

Jeśli widzisz osobę, która może marznąć, nie przechodź obojętnie. Zadzwoń na policję, straż miejską lub pod 112 – Twój telefon może uratować komuś życie.

Uważaj też na obcych, którzy pukają do drzwi „w sprawie ogrzewania” albo „kontroli pieca”. Zawsze sprawdzaj ich tożsamość. Więcej: jak chronić seniora przed oszustami.