Uwaga na oszustów
Oszuści i naciągacze najczęściej dzwonią do osób starszych, piszą SMS-y albo pukają do drzwi. Podają się za wnuczka, policjanta, pracownika banku, elektrowni albo „konsultanta medycznego”. Zapraszają na pokazy z prezentem i namawiają na umowy, których potem trudno się pozbyć. Tu zebraliśmy najczęstsze sposoby i to, jak się przed nimi bronić. Każdy kafelek prowadzi do poradnika z konkretnymi krokami.
Już się stało? Zrób to od razu
- Przekazałeś pieniądze, kod BLIK albo dane karty? Zadzwoń do swojego banku (numer jest na odwrocie karty) i zablokuj konto lub kartę. Potem zgłoś sprawę na policję – numer alarmowy 112.
- Ktoś poznał Twój PESEL lub dowód osobisty? Zastrzeż PESEL w aplikacji mObywatel albo w dowolnym urzędzie gminy.
- Podpisałeś umowę w domu, przez telefon albo na pokazie? Masz prawo od niej odstąpić bez podawania przyczyny. Zobacz wzór pisma i terminy.
- Nie wiesz, co zrobić? Bezpłatnie pomoże rzecznik konsumentów w Twoim mieście lub powiecie – zadzwoń do starostwa albo urzędu miasta i zapytaj o niego.
Telefony i SMS-y
Najwięcej oszustw zaczyna się od telefonu. Zasada, która chroni najlepiej: rozłącz się i oddzwoń sam na numer, który znasz.
„Na wnuczka” i „na policjanta”
najczęstsze oszustwo
Ktoś podaje się za członka rodziny w kłopotach albo za policjanta, który „łapie oszustów”, i prosi o pieniądze. Prawdziwa policja nigdy o to nie prosi.
Fałszywe SMS-y i telefony „z banku”, „z elektrowni”, „z ZUS”
link, dopłata, „odcięcie prądu”
Wiadomość o dopłacie do paczki, niezapłaconym rachunku albo zwrocie pieniędzy. Prowadzi do fałszywej strony, na której oszust przejmuje konto.
„Leki” i suplementy przez telefon
„konsultant medyczny”
Dzwoni „lekarz” albo „konsultant” i poleca cudowny preparat za kilkaset złotych, często z kolejnymi przesyłkami, których nikt nie zamawiał.
Oszustwo na BLIK
kod tylko dla Ciebie
Wiadomość od „znajomego” z prośbą o kod BLIK. Kod daje oszustowi dostęp do pieniędzy na Twoim koncie.
Umowy w domu i na pokazach
Tu zwykle nikt nie kradnie wprost. Naciągacz namawia na umowę, która kosztuje dużo więcej, niż jest warta. Dobra wiadomość: od takich umów można odstąpić.
Pokazy z prezentem i „darmowe badanie”
garnki, pościel, materace
Zaproszenie na obiad, wycieczkę albo badanie, a na miejscu sprzedaż drogich produktów, często na kredyt.
„Zmiana taryfy” na prąd i gaz
akwizytor „z elektrowni”
Ktoś prosi o rachunek i podpis pod „obowiązkowym aneksem”. W rzeczywistości zmieniasz sprzedawcę na droższego.
Fotowoltaika i pompa ciepła „z dotacją”
umowa i kredyt w domu
„Rządowy program”, „pewna dotacja” i podpis od razu. Jak sprawdzić firmę i czego nie podpisywać na pierwszym spotkaniu.
Jak odstąpić od umowy – wzór pisma
bez podawania przyczyny
Terminy, jak wysłać pismo, kiedy dostaniesz zwrot pieniędzy i gdzie szukać pomocy, gdy firma odmawia.
Sprawdź się i zabezpiecz
Test: czy rozpoznasz oszusta?
kilka minut
Prawdziwe sytuacje z telefonu i spod drzwi. Sprawdź, czy wiesz, jak zareagować – dobrze zrobić go razem z rodzicem.
Bezpieczna bankowość
konto, karta, aplikacja
Jak bezpiecznie korzystać z konta przez internet i co ustawić w banku, żeby ograniczyć straty.
Pilne – ważne numery
112 i inne
Numery alarmowe i to, co zrobić w nagłej sytuacji. Warto wydrukować i powiesić przy telefonie.
Dla rodziny: najlepiej działa krótka rozmowa, a nie straszenie. Ustalcie hasło rodzinne, które zna tylko najbliższa rodzina, i jedną zasadę: o pieniądzach i umowach nie decyduje się przez telefon ani przy drzwiach – najpierw telefon do kogoś bliskiego.